Với người trẻ, một ý tưởng sáng tạo chỉ thực sự có ý nghĩa khi tìm được hướng đi để ứng dụng vào thực tiễn. Hành trình ấy đòi hỏi sự chủ động khám phá, tinh thần dám thử sức và khả năng nhìn nhận những vấn đề của cuộc sống bằng góc nhìn mới. Trong những năm tháng đại học, Phạm Thị Diễm, sinh viên ngành Sư phạm Sinh học, Trường Đại học Sư phạm – Đại học Đà Nẵng, đã từng bước tích lũy những trải nghiệm như thế qua nghiên cứu khoa học và các cuộc thi khởi nghiệp. Đó cũng là hành trình giúp cô gái trẻ khám phá tiềm năng của bản thân, nuôi dưỡng tư duy sáng tạo và tìm kiếm hướng đi cho tương lai.
Trong bốn năm đại học, Diễm đạt GPA 3,92/4,00, trở thành thủ khoa ngành Sư phạm Sinh học; nhận học bổng Vallet hai năm liên tiếp (2024, 2025); giành giải Nhất cuộc thi “Ý tưởng sáng tạo – Khởi nghiệp phục vụ cộng đồng” và giải Nhì cuộc thi “Dự án khởi nghiệp dành cho thanh niên nông thôn” năm 2024. Cô còn đạt giải Nhì Festival Khoa học Công nghệ Ứng dụng DUE năm 2024 và 2025, giải Ba Olympic Sinh học sinh viên toàn quốc năm 2024 và giải Khuyến khích năm 2025. Bên cạnh đó, Diễm tham gia nghiên cứu khoa học sinh viên, các cuộc thi ý tưởng khởi nghiệp đổi mới sáng tạo, hoạt động Đoàn – Hội; từng tham gia tập huấn bảo tồn linh trưởng tại Vườn quốc gia Kon Ka Kinh, chương trình trao đổi sinh viên tại Thái Lan và một đề tài nghiên cứu nhận hỗ trợ từ Quỹ học bổng nghiên cứu khoa học của Hội Động vật học Frankfurt.
Với Diễm, trải nghiệm ở các sân chơi khởi nghiệp là một phần của quá trình học cách đưa kiến thức ra khỏi trang giấy. Niềm yêu thích học tập, nghiên cứu khoa học cùng mong muốn vận dụng kiến thức chuyên ngành vào thực tiễn đã thôi thúc cô thử sức với những hoạt động sáng tạo. Diễm chia sẻ: “Với tôi, một ý tưởng nghiên cứu chỉ thật sự có ý nghĩa khi có thể tạo ra giá trị thiết thực cho khoa học, cho cộng đồng và đời sống”.
Qua những lần tham gia các cuộc thi, cách nhìn của Diễm về khởi nghiệp dần trở nên thực tế hơn. Nếu trước đây cô từng cho rằng khởi nghiệp phải tạo ra một sản phẩm nổi bật, có giá bán cao và mang lại lợi nhuận lớn, thì những trải nghiệm sau đó giúp cô nhận ra giá trị cốt lõi nằm ở khả năng phát hiện nhu cầu thực tế và tìm kiếm giải pháp phù hợp. Theo Diễm, “một ý tưởng không nhất thiết phải quá lớn lao; đôi khi, chỉ cần giải quyết tốt ít nhất một vấn đề cụ thể trong đời sống đã là khởi đầu đáng quý”.
Từ góc nhìn ấy, các cuộc thi không còn đơn thuần là nơi phân định thứ hạng hay tìm kiếm một ý tưởng hoàn chỉnh. Đây còn là môi trường để sinh viên trình bày suy nghĩ, bảo vệ quan điểm, tiếp nhận góp ý từ ban giám khảo và cộng đồng, sau đó tiếp tục điều chỉnh, hoàn thiện dự án. Diễm cho rằng sáng tạo không chỉ nằm ở việc nghĩ ra điều mới, mà còn đòi hỏi sự sẵn sàng lắng nghe, thử nghiệm và cải tiến để ý tưởng có thể đi vào thực tế.
Là sinh viên Sư phạm Sinh học, Diễm có nền tảng chuyên môn gắn với thế giới tự nhiên và các vấn đề sinh học. Những trải nghiệm nghiên cứu, đặc biệt là hoạt động tập huấn bảo tồn linh trưởng tại Vườn quốc gia Kon Ka Kinh, tạo điều kiện để cô tiếp cận kiến thức trong bối cảnh thực tế. Theo Diễm, quá trình học tập đã rèn luyện cho cô cách tìm kiếm, đánh giá tài liệu và tiếp cận vấn đề dựa trên bằng chứng. Khi gặp một nhu cầu chưa được đáp ứng hoặc một vấn đề chưa có lời giải phù hợp, cô thường bắt đầu bằng việc tìm hiểu nguyên nhân, kết nối kiến thức đã học và chủ động bổ sung những hiểu biết còn thiếu.
Từ đó, Diễm từng bước hình thành ý tưởng, đề xuất giải pháp và tìm cách kiểm chứng tính khả thi thông qua nghiên cứu, thử nghiệm hoặc khảo sát thực tế. Cô nhìn nhận: “Với mình, kiến thức Sinh học không chỉ dừng lại ở lý thuyết mà còn là nền tảng để biến sự tò mò thành câu hỏi nghiên cứu, rồi phát triển câu trả lời thành những giải pháp hoặc sản phẩm có ích”.
Tuy nhiên, hành trình học tập, nghiên cứu và sáng tạo cũng đặt ra những thử thách riêng. Hoạt động nghiên cứu khoa học đòi hỏi sự theo đuổi liên tục, trong khi lịch học và các kỳ thi khiến việc cân đối thời gian trở thành áp lực. Diễm lựa chọn lập kế hoạch cụ thể, chủ động sắp xếp công việc và nỗ lực hoàn thành trách nhiệm trong từng hoạt động đã tham gia. Việc bước vào những môi trường mới, từ phòng thí nghiệm, hoạt động bảo tồn ngoài thực địa đến chương trình trao đổi quốc tế, cũng đòi hỏi cô phải thích nghi với con người, phương pháp làm việc và những tình huống chưa từng gặp. Thay vì tạo áp lực phải biết mọi thứ hoặc làm tốt ngay từ đầu, Diễm chọn cách quan sát, đặt câu hỏi và học hỏi từ thầy cô, bạn bè, đồng nghiệp cùng cộng đồng địa phương. Cô bộc bạch: “Mình nhận ra điều quan trọng không phải là mình đã giỏi đến đâu, mà là mình sẵn sàng học được gì từ trải nghiệm đó”.
Sau khi tốt nghiệp, Diễm lựa chọn tiếp tục theo học chương trình cao học ngành Sinh học tại trường nhằm củng cố kiến thức chuyên môn, nâng cao năng lực nghiên cứu và xác định rõ hơn hướng đi phù hợp. Cô chưa muốn giới hạn bản thân vào một con đường duy nhất, mà mong muốn tiếp tục khám phá cơ hội trong giảng dạy, nghiên cứu và các hoạt động giáo dục, truyền thông khoa học.
Chia sẻ về định hướng tương lai, Diễm cho biết: “Điều mình mong muốn hướng đến là những giá trị thực tiễn – giúp mọi người tiếp cận khoa học một cách dễ hiểu, khơi gợi sự quan tâm đến Sinh học và môi trường, đồng thời góp phần lan tỏa tinh thần học hỏi, nghiên cứu trong cộng đồng”. Với cô, quá trình học tập ở bậc cao học sẽ là cơ hội tích lũy thêm kinh nghiệm, từ đó xác định cụ thể hơn con đường có thể theo đuổi lâu dài và cách đóng góp phù hợp với năng lực của mình.
Hành trình đại học đã giúp Diễm tích lũy kiến thức, trải nghiệm và bản lĩnh để tự tin bước vào chặng đường tiếp theo. Những thành tích đạt được là dấu mốc đáng nhớ, còn những lần thử sức, khó khăn và cả những điều chưa trọn vẹn góp phần hình thành cách cô nhìn nhận bản thân và tương lai. Câu chuyện của Phạm Thị Diễm gợi mở một cách nhìn gần gũi về tinh thần sáng tạo, khởi nghiệp trong sinh viên: người trẻ có thể bắt đầu bằng chính kiến thức đang học, những vấn đề quan sát được và mong muốn tạo ra giá trị cho cộng đồng. Qua hành trình ấy, Diễm cũng gửi gắm tinh thần chủ động học hỏi, dám thử sức và kiên trì hoàn thiện ý tưởng – những hành trang cần thiết để mỗi sinh viên từng bước xây dựng con đường lập nghiệp của riêng mình.
KIM TRANG – BAN TRUYỀN THÔNG SỰ KIỆN ĐOÀN TRƯỜNG
